Tùy bút trên dòng ngày tháng

Cách tính Âm Lịch rất phức tạp vì phải dựa vào cả 2 chuyển động của Mặt Trăng quay quanh Trái Đất lẫn chuyển động của Trái Đất quay quanh Mặt Trời như tôi đã có dịp nói đến trong bài viết về Âm Lịch (http://thanhtanvo.blogspot.com/2017/01/am-lich-va-tet-nguyen-an.html) hay ( https://www.facebook.com/vothtan/posts/10207408530200671 ). Tuy vậy, độ chính xác của âm lịch đối với hiện tượng thời tiết có sai số là 1 tháng và người ta cũng không thể tính nhẩm trước ngày tháng âm lịch mà phải dựa vào bộ lịch đã được công bố. Hơn nữa, việc áp dụng âm lịch cho một vùng cụ thể lại càng phức tạp hơn. Có 2 vị trí của Mặt Trăng và Trái Đất gây nên sự khác nhau trong các bộ âm lịch: - Ngày Sóc (mùng 1 âl, trăng mới) là ngày chứa vị trí Mặt Trời, Mặt Trăng và TĐ theo thứ tự gần thẳng hàng nhất. Giả sử, lúc nào đó vị trí này đạt được vào lúc 23 giờ 30 phút theo giờ VN thì TQ lại là 0 giờ 30 hôm sau. Do đó, hôm đó VN là mùng 1, còn TQ thì hôm sau mới là mùng 1. Giữa 2 bộ âm lịch khác nhau 1 ngày k...

Tháng 01/2016, người ta gỡ lệnh “cấm” ca khúc Ly Rượu Mừng của nhạc sĩ Phạm Đình Chương (1929 – 1991) và đến gần đây lại “cho phép” nó xuất hiện trong đời sống âm nhạc. Tuy nhiên, tôi cũng như nhiều người khác vẫn thường nghe Ly Rượu Mừng vào mỗi dịp xuân về. Ngày xưa, chỉ có đúng 3 ngày tết để đoàn viên gia đình. Người ta tạm quên nỗi buồn chiến tranh và nhịp sống dường như chùng lại để đón Tết. Lũ trẻ con chúng tôi đã từng háo hức mong đợi ngày Tết để có thể khai trương bộ quần áo mới, để được ăn món ngon thèm thuồng trong không khí thanh bình giữa âm hưởng “Ly Rượu Mừng” vang lên từ đầu ngõ đến cuối thôn, tương tự như “Happy New Year” của nhóm ABBA thời hiện đại. Đã có quá nhiều cái “cấm” như cố xóa bỏ ký ức rồi lại “cho” phụ thuộc vào chính sách của mỗi thời kỳ, có khi được tôn vinh nữa, khiến người ta không thể tìm được sự khác biệt giữa cấm và cho, không phân biệt giữa thật và giả, giữa thiện và ác. Tất cả lẫn lộn vào trong một mớ mơ hồ, cố khéo biết xoay qua xoay lại. ...

(Bài viết cách nay đúng một năm) Cuối tuần trước, tôi đến Vũng Tàu, chạy xe dọc theo đường Trần Phú, men theo đường biển và có dịp ngắm nhìn những đợt sóng biển vỗ về nhè nhẹ như mơn trớn bãi cát dài. Nhìn ra phía Biển Đông êm ả với ánh Mặt Trời chói chang như đang làm dịu ấm những đau thương mà tự hỏi lòng ngày này năm xưa, 19/01/1974, đúng 42 năm trước, khi tôi bằng tuổi đứa con trai bây giờ, học lớp 5, những anh linh Việt trong trận hải chiến tại Hoàng Sa xưa kia giờ đã siêu thoát về đến chốn nào. 74 chiến sĩ đã vĩnh viễn không bao giờ trở lại và máu của họ được dùng để viết lên trang sử bi thương uất hận. 42 năm trước, những giọt nước mắt đã lăn dài trên đôi má những người ở lại với niềm thương tiếc không nguôi và thầm mong vận nước sẽ mau thoát cảnh điêu linh. Sóng nước Biển Đông nhè nhẹ vuốt ve lên dải đất hình chữ S với bao lời thương sóng biếc. Tuy thế, mỗi khi bão tố nổi lên, Biển Đông lại xa cách vạn dặm trùng khơi. Quanh những ngày tết Nguyên Đán, những trang sử đau t...

Để có thể thưởng thức vẻ đẹp thiên nhiên thì bạn nên trở thành một phượt thủ trên chiếc xe gắn máy. Để có thể đắm say cảnh trùng điệp của núi non lẫn thổn thức cùng điệu ca, câu hò thì bạn nên lê bước chân phiêu bạt cùng người lữ khách lang thang từ bắc chí nam trong trường ca “Con Đường Cái Quan” của Phạm Duy (1921 – 2013). Phạm Duy là một trong số rất ít nhạc sĩ Việt Nam kết hợp được cái tinh túy của âm nhạc cổ truyền từ mọi vùng miền với âm nhạc tây phương để tạo nên vẻ đẹp quê hương qua các ca khúc. Ông đã làm hồi sinh những làn điệu dân ca khiến nó trở thành kinh điển, không thể bị mai một bởi dòng thời gian, như “Qua cầu gió bay”, “Se chỉ luồn kim”, “Nụ tầm xuân” hay “Cây trúc xinh”. Ngoài ra, ông còn để lại rất nhiều thể loại dân ca khác nhau như “Đố ai” hay “Hẹn hò” mà về số lượng hay mức độ phổ biến, không thể có một nhạc sĩ nào khác có thể sánh bằng. Người Sài Gòn đã từng nhiều lần bị mê hoặc bởi những bài tình ca Phạm Duy mà dòng nhạc có khi bay bướm như một chiếc lá th...

Cứ sau tết dương lịch khoảng một tháng thì mọi người sẽ đón tết Nguyên Đán. Năm nay, tết Nguyên Đán năm Đinh Dậu nhằm ngày 28/01/2017. Tuy nhiên, có lẽ, một điều ít người biết là tháng Giêng âm lịch buộc phải chứa ngày 19/2 dương lịch (Năm nay, 19/2 dl nhằm ngày 23/Giêng âl) và do đó mùng 01 tết Nguyên Đán hàng năm chỉ có thể nằm từ 21/01 đến 19/2 dương lịch. Nếu dương lịch phản ánh hiện tượng thời tiết phục vụ cho việc trồng trọt thì âm lịch phản ánh cơ chế thủy triều phục vụ cho việc đánh bắt thủy – hải sản. Từ thời xa xưa, các dân tộc sinh sống tại sa mạc, nơi không thể làm nông nghiệp, thì nguồn sống duy nhất của họ là từ các con sông. Chính vì vậy, từ sa mạc, âm lịch đã ra đời. Một trong những bộ âm lịch cổ xưa nhất là từ vùng Lưỡng Hà, lưu vực giữa 2 con sông Tigre và Euphrate (Iraq ngày nay). Những điểm chính của âm lịch: một tháng âm lịch có chừng 29,5 ngày. Chuyển động của Mặt Trăng chậm một chút so với Mặt Trời nên một ngày trăng là 24 giờ 50 phút, nghĩa là sau 24 giờ 50 phút...

Hơn 2.000 năm trước, một vì sao sáng giữa đêm đông buốt giá, một hang đá cạnh máng lừa và một người vĩ đại đã ra đời. Kể từ đó, trong những đêm lạnh lẽo giữa tiết trời đông chí lại có ngọn lửa bập bùng mang hơi ấm lan tỏa đến mọi nơi. Lễ Giáng Sinh như gieo hy vọng vào Đức Tin trước sự bạo tàn. Sau lễ Giáng Sinh một tuần, người ta đón mừng năm mới. Tuy nhiên, 2.000 năm trước dường như không phải vậy, mặc dù từ năm 45TCN đã có quy định 01/01 là năm mới. Vào thời xa xưa, dương lịch nhằm phục vụ nông nghiệp và chỉ có 10 tháng, số ngày trong tháng (từ 28 ngày – 30 ngày) phụ thuộc vào lệnh của hoàng đế La Mã. Mùa đông được xem là vô ích vì không thể trồng trọt được nên không được đưa vào lịch. Tên các tháng (theo tiếng Anh + Latin) vừa theo tên các vị thần vừa theo thứ tự như sau: 1. March 2. April 3. May 4. June 5. Quintilis 6. Sextilis 7. September 8. October 9. November 10. December Ngày đầu năm mới là 01 tháng March, là tháng bắt đầu m...

Nếu toàn bộ lịch sử Trái Đất, từ 4,6 tỉ năm trước đến nay, được chuyển thể thành một cuốn phim quay nhanh chỉ gói gọn trong vòng đúng 1 năm, từ 0 giờ ngày 01/01 đến ngày 0 giờ ngày 01/01 năm sau, thì những sự kiện lớn trong sự hình thành sự sống đều diễn ra trong những tháng cuối năm mà sự góp mặt của con người, homo sapiens, chỉ đến vào 10 phút cuối cùng của ngày 31/12. Những sự kiện chính diễn ra như sau: 0 giờ 01/01: Trái Đất được ra đời từ đám tinh vân quay quanh Mặt Trời 09/01: Một tiểu hành tinh lớn va chạm vào Trái Đất và từ đó hình thành Mặt Trăng 08/02: Đại dương đã bao phủ Trái Đất và phát sinh sự sống dạng đơn bào 29/10: những sinh vật đa bào đầu tiên hiện diện trên Trái Đất và thúc đẩy rất nhanh quá trình tiến hóa của sự sống 21/11: loài cá xuất hiện trong các đại dương 26/11: sự tuyệt chủng lần thứ nhất. 01/12: lưỡng cư ra đời 03/12: tuyệt chủng lần thứ hai 10/12: tuyệt chủng lần thứ ba 15/12: tuyệt chủng lần thứ tư 21/12: khủng long xuất hiện 25/12: khủng ...

Vũ trụ hiện giờ chỉ là cái không và trống rỗng. Kích thước của một hạt nhân trong nguyên tử vào khoảng 10^(–15)m, trong khi đó kích thước của nguyên tử, tức là khoảng cách từ hạt nhân đến electron chạy vòng quanh, như nguyên tử hydrô chẳng hạn, là 10^(–10)m. Hai kích thước này hơn kém nhau 100.000 lần. Nếu phóng đại ra, xem hạt nhân lớn bằng cở viên bi thì con electron bay quanh nó, độ lớn chỉ bằng vài phần nghìn của một hạt cát, lại ở vị trí cách viên bi khoảng vài km. Giữa chúng chỉ là cái trống không. Với tỉ lệ phóng đại đó, hai viên bi (tức là hai hạt nhân) liền kề nhau cách nhau vài trăm km. Thế nên, vũ trụ chỉ là cái trống rỗng. Nơi tồn tại vật chất chiếm một tỉ lệ cực kỳ vô cùng bé trong toàn bộ cấu trúc của một vật. Do đó, vào thuở ban đầu, toàn bộ vật chất của vũ trụ được gom vào trong một kích thước chỉ bằng cái nắm tay hay bằng quả Địa Cầu cũng không khó hiểu, tạo nên một cái siêu đậm đặc và siêu nóng. Và từ sự kiện gì đó mà con người không thể hiểu nổi, Big Bang đã xảy...