Tùy bút trên dòng ngày tháng

Có thể nói là những con số bất biến như hằng số hấp dẫn, vận tốc ánh sáng, điện tích electron,… đã tạo nên vũ trụ như hiện nay. Tuy nhiên, Thượng Đế lại tạo ra một con số khác, linh động hơn, tồn tại một cách ẩn dụ khắp mọi nơi. Nó chính là cầu nối giữa toán học, tự nhiên và nghệ thuật. Đó là số PHI = 1,618034... Vào giữa thời đại trung cổ, khoảng năm 1200, một người Italia, tên là Leonardo Fibonacci (1170 – 1250), đến Ai Cập để đo đạc kích thước các kim tự tháp. Ông nhận thấy (chiều cao+canh đáy)/(cạnh đáy) của mọi kim tự tháp đều xấp xỉ 1,618. Đến năm 1202, ông đưa ra dãy số, được gọi là dãy Fibonacci, mà giá trị con số sau bằng tổng của 2 số liền trước nó: 0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, … Điều đặc biệt của dãy số Fibonacci là tỷ số giữa một con số và số ngay trước nó (ví dụ như 1597/987 hay 987/610) luôn xấp xỉ 1,618 (chỉ số càng lớn thì tỉ số này càng chính xác về số PHI). Hãy quan sát số lượng cánh của những chiếc lá hay đóa hoa. ...

Lang thang khắp nơi hay chìm đắm trong các giai điệu trữ tình bất hủ là cách tận hưởng cuộc sống trong những ngày hè thư thả. Chiều qua, trong một quán cà phê nhạc, những bản tình ca từ một thuở đã xa vang lên dịu êm giữa cơn mưa dai dẳng ngoài trời. Cuộc sống là thi vị khi tâm hồn mình bồng bềnh giữa non nước bao la, nơi mà ngỡ như tình yêu bắt đầu, hơn là giam kín giữa bốn bức tường tù túng trong những buổi họp tốn kém. Ca khúc “Chiều về trên sông” được Phạm Duy sáng tác vào năm 1956, với giọng hát liêu trai của Thái Thanh, mở đầu bằng dòng nhạc đệm phá cách pasodoble lento tùy biến. Ca từ của bài hát cùng lối buông chữ uyển chuyển, mượt mà và sâu lắng, đưa lòng người đến với cuộc tình đã lỡ, những hò hẹn không dệt nên thơ, xa xăm như đám lục bình trôi dạt về nơi cuối trời trên dòng sông Cửu Long yêu kiều. Một mối tơ duyên bẽ bàng đã vỡ tan thành bọt bèo phù du giữa cơn sóng tình cuồn cuộn dâng tràn từ nền nhạc đệm pasodoble mạnh mẽ, bi thương. “Chiều về trên sông” làm gợi nhớ ...

Vĩnh biệt quê hương - Michał Kleofas Ogiński (1765 - 1833)

Có những lúc nhắn gởi tiếng yêu thương vào làn gió thoảng vu vơ. Những khi mơ hồ, nhớ về điệu hát năm xưa, tưởng rằng ngày tháng chưa kịp vút qua. Thời gian có trôi về nơi bất tận hay đang trôi qua rất chậm như cố níu kéo lại một thời dĩ vãng xa? Đêm mùa hạ dần vút qua để những ngày bão tố kéo về. Chờ đợi cơn mưa giông cuồng nộ như lặng nhìn thời gian bước qua mấy nhịp cầu. Nhìn về phía xa xăm, tận nơi cuối trời, để thấy đường về quê nhà vẫn còn lắm gian nan. Nắng và mưa thay nhau đưa đẩy dòng đời. Có khi quyện vào chốn hư vô để lắng nghe kinh nguyện cầu vọng lại trong đêm. Kiếp vô thường còn lại mấy nhân duyên? Dòng đời còn lưu lại mấy vần thơ?

Ngày 14/7/1789, nhân dân Paris đổ ra đường để phá ngục Bastille và chỉ giải thoát nhầm cho 7 tên tội phạm hình sự đặc biệt nguy hiểm nhưng lại trở thành ngày khởi đầu cho một cuộc cách mạng đẫm máu, đôi khi nhuốm màu cực đoan, kéo dài trong 10 năm. Cuộc cách mạng tư sản đem lại quyền tư hữu cho nhân dân, mang tầm lịch sử vô cùng to lớn của nhân loại. Đôi khi lịch sử để lại những trớ trêu kỳ diệu đến khó hiểu. Giữa cao trào của của cuộc cách mạng, năm 1792, bài nhạc Khúc Quân Hành Sông Rhine (Chant de guerre pour l'armée du Rhine) ra đời để cổ vũ cách mạng, về sau lại có tên Người Marseille (La Marseillaise) rồi trở thành bản quốc ca Pháp từ năm 1795, lại được sáng tác nên bởi một sĩ quan công binh thuộc phái bảo hoàng, phản cách mạng. Tuy nhiên, lạ lùng hơn, tác giả bài hát, Claude Joseph Rouget de Lisle (1760 – 1836), không là nhạc sĩ. Ông chỉ là một tay chơi violin xoàng xĩnh vào những lúc rảnh rỗi, được đề nghị viết bài nhạc để cổ vũ tinh thần chiến sĩ trên mặt trận sông Rhin...

Con đường thẳng tắp chập chùng với những triền dốc thoai thoải, vượt qua vài ngọn đồi cao thấp đan xen, từ phía hướng nam để vào đến thành phố Pleiku. Thành phố vừa thấp vừa cao, chợt lên chợt xuống, buông mình thơ mộng giữa núi đồi cao nguyên 750m – 900m so với mặt biển. Chẳng biết ai đặt tên “Phố Núi” cho thành phố mộng mơ này. Có lẽ, từ Phố Núi lần đầu tiên xuất hiện là vào năm 1970 với bài thơ “Còn chút gì để nhớ” của thi sĩ Vũ Hữu Định. Số phận của bài thơ và ngay cả từ Phố Núi chắc là đã ở một hướng rẽ khác nếu như không có tài năng của nhạc sĩ Phạm Duy. Ông đã phổ nhạc bài thơ và chuyển thành bản tình ca cùng tên. Từ đó, như một đóa hoa Pơ lăng lẳng lơ chơi vơi giữa nền rừng núi cao nguyên, Pleiku bỗng trở nên lãng mạn lạ thường. Phạm Duy đã khéo chọn nhịp ¾ và điệu boston cho ca khúc. Những phách nhẹ, cao và thấp đan xen nhau, được buông thả đều đặn vào dòng giai điệu giống y như cảnh đồi núi chập chùng lên xuống của Phố Núi này. Tôi đến Pleiku vào những ngày Hạ chí 201...

Đêm nay, mưa nhẹ nhàng. Dường như cơn mưa đang hò hẹn cùng đêm khuya để vây lấy phận người. Tựa như một giai điệu trầm buồn được buông xuống, tiếng rả rích trong mưa phủ kín cả trời đêm. Có ai đi về trong đêm tối? Giọt nước nghiêng nghiêng làm thấm ướt môi mềm. Đêm nay, đêm chờ ánh sáng. Vầng trăng hạ huyền chưa kịp nhô lên mà mây xám đã che kín ánh sao. Trong đêm tối, người ta bỗng tìm lại được chính mình và nhịp thời gian trôi về dòng đời từ một thuở xa xăm. Hãy lắng nghe tiếng yêu thương vọng lại từ phía thinh không để biết rằng trong đêm tối vẫn còn có điều kỳ diệu. Đêm nay, người ta thiếu một ánh trăng cũng như đời người vẫn còn tiếc nuối một lời thương. Đêm nay, đêm thanh bình. Đêm vỗ về giấc ngủ, đêm ru giấc mộng thường, đêm mơ hoa thắm. Đêm là bạn đời của những vì sao sáng. Đêm cũng tiễn đưa những tinh cầu tắt lịm về chốn vĩnh hằng. Đêm nay, văng vẳng từ nơi xa xa một tiếng đàn. Tiếng guitar mộc mạc vang nhẹ tựa như kiếp lãng du chênh vênh nơi núi đồi và thảo nguyên của ...

Đúng hơn phải nói là: con người đã tạo ra các mô hình vũ trụ và tính hợp lý của các mô hình lại phụ thuộc vào giới hạn nhận thức của con người. Trong hơn 100 năm nay, với các kính thiên văn đủ mạnh để nhìn vào khoảng không mênh mông, người ta đã ghi chép lại các sự kiện để tìm hiểu sự vận hành của thế giới. Với dữ liệu thu thập của 100 năm ngắn ngủi so với tuổi vũ trụ chừng 14 tỉ năm, người ta lại muốn biết từ quá khứ đến cả tương lai. Điều này giống như là vũ trụ đã xảy ra 140.000.000 sự kiện và người ta chỉ ghi nhận được duy nhất 1 sự kiện cuối cùng mà lại muốn thiết lập quy luật cho 139.999.999 sự kiện trước đó lẫn tiên đoán cho những diễn tiến tiếp theo. Xem ra, còn tệ hơn cả việc một con kiến ở xó bếp lại muốn biết mọi chuyện xảy ra trên quả Địa Cầu trong vòng sinh tồn ngắn ngủi của nó. Hơn 50.000 năm trước, để giải thích sự vận hành của các tinh tú, loài người đã tạo nên vũ trụ – thần linh. Nơi đó, các vị thần điều khiển sự quay của Mặt Trời, Mặt Trăng,… Dần dần, nhận...