Tùy bút trên dòng ngày tháng

Một bài báo từ vài tháng trước đã viết đại ý thế này: “Không nhà trường nào dạy con em mình vượt đèn đỏ, chỉ có phụ huynh thực hiện điều đó trước mặt con mình. Đừng trách nhà trường và giáo dục mà hãy tự trách mình”. Thế nên, những u mê đang diễn ra trên đất nước này không nên đổ lỗi cho một ai. Hôm nay, tôi nghe người ta lý giải về cái cách dời lư hương dưới tượng đài Trần Hưng Đạo vào đúng ngày kỷ niệm 40 năm quân Trung Quốc tràn vào Việt Nam thì tôi biết được ai đã gieo vào dân mình sự ngụy biện và giả tạo. Khi tôi đọc những bài báo về cái cách giải tỏa và cưỡng chế những mảnh đất, tôi biết ai đã gieo vào dân mình sự bạo tàn và vô cảm. Khi tôi nghe người ta báo cáo thành tích và viễn cảnh tương lai 20 năm – 30 năm sau, tôi biết ai đã gieo vào dân mình sự ngạo mạn kỳ lạ. Khi tôi xem phóng sự trên TV nhân sự kiện 17.2.1979, tôi biết ai đã gieo vào dân mình sự bạc nhược của một lớp người. Khi tôi xem những thước phim và những tấm hình “lễ hội văn hóa tâm linh” thời hiện đại, ...

Tôi đến Nha Trang vào những ngày giáp tết như là một chặng dừng chân trên đường đến Huế. Biển, nắng, gió và bãi cát dài cùng con người ở nơi đây đã tạo nên thành phố Nha Trang xinh đẹp. Mặc cho dòng đời đổi thay, mặc cho cuộc sống âu lo hay hy vọng, Nha Trang mãi như những ngày xưa, vẫn lãng mạn, vẫn luôn quyến rũ lạ thường. Nha Trang, biển đầy. Ngọn gió êm ả từ phía xa xa đưa sóng nước lại gần, tuôn dài vào bãi cát, dịu êm, như vỗ về, như thì thầm lời nói yêu thương. Nhìn tia nắng ấm chói chang từ ánh Mặt Trời chiếu xuống mà cứ ngỡ rằng đời người được kết bằng những sợi tơ vàng, kéo dài từ phía trời cao, mong manh giữa biển cả bao la. Tôi đi dọc theo bãi cát dài. Cát trắng xoá, óng ả sắc vàng. Bãi cát trải dài xa tắp đến ngút ngàn, dẫn về phía chân trời, như một lối mòn đã mở vươn đến cõi thiên thai dành cho người trần thế. Từ xa xa, các ngọn núi mờ ảo nhấp nhô, ẩn hiện sau màn hơi của nước, dường như chúng vừa được sinh ra từ giữa lòng biển xa. Hãy hít thở mùi hương trong...

Ngày nay, bộ lịch chỉ đơn giản là công cụ để ghi lại ngày tháng những sự kiện. Thế nhưng, 6000 – 7000 năm trước, bộ lịch có ý nghĩa sống còn đối với cả một nền văn minh thời cổ đại. Những cư dân sinh sống miền đồng bằng mà khí hậu đủ cả bốn mùa trong năm thiên về sử dụng dương lịch để nắm được quy luật thời tiết phục vụ trồng trọt. Trong khi đó, nền văn minh xuất phát từ miền ven biển hay dọc theo các con sông lớn, người ta sử dụng âm lịch như một công cụ phản ảnh quy luật thủy triều, phục vụ đánh bắt thủy hải sản. Dương lịch được hình thành từ sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời. Trong khi đó, âm lịch thì dựa vào chuyển động của Mặt Trăng quanh Trái Đất. Mặc dù vậy, cả hai cơ chế đó đều vô cùng quan trọng, chi phối toàn bộ hoạt động sản xuất lương thực thời cổ đại. Thế nên, rất cần có những quy luật chuyển động Mặt Trăng đưa vào dương lịch và, ngược lại, những quy luật Mặt Trời cần thiết đưa vào hệ thống âm lịch. 6000 năm trước, những người Babylon cổ đại, sinh sống giữa ...

Hơn 2000 năm trước, đoàn quân viễn chinh La Mã tiến vào miền Judea. Giữa cảnh hoang tàn đổ nát của kinh thành Bethlehem, một trong những con người vĩ đại nhất mọi thời đại đã ra đời. Giáng Sinh, sau tiết đông chí (23/12) một ngày, được xem như ngày Chúa ra đời, giống như một đốm lửa bập bùng giữa đêm dài buốt giá, gieo hy vọng vào những ước nguyện đến cho muôn người khi bước sang năm mới. Tuy nhiên ngày ra đời thật sự của Chúa vẫn còn là một ẩn số. Năm 360, Giáo Hội chọn rạng sáng 25/12 làm ngày ra đời của Chúa. Ngày đông chí (23/12) có đêm dài nhất trong năm và độ cao Mặt Trời thấp nhất nên tiết trời lạnh nhất ở bán cầu bắc. Từ sau ngày đông chí, Mặt Trời nhô cao hơn trên bầu trời, ngày dần dài hơn và bắt đầu đem lại nắng ấm. Ý nghĩa của ngày 25/12 là “ánh sáng Mặt Trời bừng lên xóa tan đêm dài tăm tối”. Vào lúc Chúa ra đời, mặc dù 01/January được xem bắt đầu năm mới nhưng mọi người thời đó lại làm lễ đón tết vào ngày 01/March. Tháng March là tháng của mùa xuân, hoa nở tươi thắm v...

Chỉ còn vài ngày nữa, học kỳ cuối năm 2018 sẽ kết thúc. Sinh viên bước vào một mùa thi mới và tôi sẽ có những ngày nghỉ dài trước khi đón tết. Hy vọng về một kết quả khả quan được dành cho các sinh viên trước mỗi mùa thi. Niềm hy vọng này, như một thông lệ, khi phải nói đến lời cuối nhưng những lời chúc tốt đẹp trước khi chia tay luôn mang đến một hương vị ngọt ngào. Nếu có một ngày khởi đầu thì ắt hẳn sẽ có buổi chia tay. Từng lớp lớp thế hệ sinh viên ngày đầu bỡ ngỡ bước vào ngôi trường. Sau vài năm được “nhào nặn”, họ trở thành các anh Hai, chị Hai đầy kiêu hãnh, pha thêm chút ít vẻ kiêu ngạo khi đứng trước đàn em vừa kịp lớn. Hoạt cảnh như vậy cứ lặp đi lặp lại từ thế hệ này sang đến thế hệ khác, giống như nắng và mưa đuổi theo nhau trên một cung đường ngày tháng, luôn được tái sinh, luôn đổi mới. Chỉ có tuổi đời người là trôi qua vun vút, không thể chờ đợi được ai. Vài chục năm trong nghề lướt qua nhanh như hơi gió. Trên đường dài đi tới, còn có mấy người đứng đợi nữa không? V...

Một khi phải nói lời chia xa với những đêm mưa thì cũng là lúc những ngày cuối năm đang kéo về. Sài Gòn không vồn vã khi mùa đông tới, không rét mướt, không tiếng thở than. Vẫn là những tia nắng ấm chiếu xuống phố phường, rọi sáng những giọt lệ, còn đọng lại trên khuôn mặt con người. Sài Gòn êm ả và bình thản tiễn biệt dòng thời gian. Sài Gòn vẫn đơn sơ, mộc mạc suốt bốn mùa trong năm. Chỉ có làn gió nhẹ khô hanh và màn đêm buông xuống sớm hơn là báo hiệu tiết trời đổi thay. Ánh nắng chói chang buổi ban trưa đã nhạt màu, đêm tối dần len lõi vào ngày tháng. “Chiều chưa đi, màn đêm rơi xuống” là một ca từ của bài hát Đêm Đông mà suốt 80 năm qua vẫn mãi làm thổn thức những trái tim cô quạnh. Mười tám năm trước, vào mùa này, một mình giữa Liège buốt giá, nhìn thành phố đã lên đèn khi chiều chưa kịp đến mà cứ muốn với tay lên thật cao, cố kéo về một chút ánh sáng để sưởi ấm đêm đông. Chiều chưa đi, màn đêm rơi xuống Đâu đấy buông lững lờ tiếng chuông Đôi cánh chim bâng khuâng rã rời ...

Mạng Internet ngày nay cung cấp vô cùng nhanh chóng cho người tìm kiếm một lượng thông tin tuyệt vời. Thêm vào đó, ebooks đang dần làm thay đổi cách đọc sách. Tuy vậy, sách vẫn không thể thay thế được trong cách định hình nhận thức và hình thành nhân cách ở con người. Có thể chia làm mấy kiểu sách, tùy vào sở thích của mỗi người, như: sách giải trí, sách chuyên môn, phổ biến kiến thức, khoa học, nghệ thuật, lý luận,… mà mạng internet và ebook đang dần cạnh tranh. Tuy nhiên, loại “sách gối đầu giường” tạo nên niềm đam mê đặc biệt cho người đọc, làm cuốn hút người xem, thì dường như ebook chưa thể thay thế được. Mặc dù, nội dung hoặc giá trị cuốn sách mới có ý nghĩa quyết định nhưng các thống kê về số lượng sách đọc cũng, một phần nào đó, cho thấy một ý nghĩa tương đương. Một điều đáng buồn là trong bất cứ thống kê nào về sách thì người Việt Nam luôn thuộc hàng top chót hoặc không có trong các bảng xếp hạng. Ai đó có thể bảo rằng người Việt, hiện giờ, thích sử dụng ebook hơn. Thế nhưng, ...

Người ta nói là bất kỳ mọi biểu hiện của con người thông qua các mối giao tiếp xã hội hay ngôn ngữ của cơ thể đều có thể phản ảnh thái độ, nhân cách,… của người đó. Chúng cũng có thể cho thấy nghị lực, sự thành bại từ trong quá khứ hoặc, thậm chí, có thể suy diễn tiếp nối đến tương lai. Vấn đề là người đối diện phải có trực giác cao độ để giải mã các thông điệp này. Tuy vậy, các thông điệp đó cũng rất khác nhau. Có những điều dường như là định mệnh có tính thiên định, ít thay đổi, như lòng bàn tay, chỉ tay,… mặc dù chúng cũng biến đổi chút ít theo thời gian phụ thuộc vào phúc đức mà người đó tích lũy từ quá khứ. Có những thứ biểu hiện nghị lực của bản thân, sự thăng trầm của cuộc sống như chữ viết, chữ ký, tư thế,… Cũng có những thứ thể hiện cảm xúc hay cá tính con người như nụ cười, giọng nói, tiếng đàn (nếu biết đàn),… Một số yếu tố còn có thể phụ thuộc vào văn hóa như dáng đi, cách ngồi, sự ăn nói và một số lại còn phụ thuộc vào đặc tính chủng tộc hay dân tộc như độ cao mũi hay hì...