Tùy bút trên dòng ngày tháng

Sài Gòn đang bước vào mùa khô hạn. Dưới ánh nắng gay gắt, xác xơ những đám cỏ úa vàng. Một luồng gió thổi ngang qua, tựa như gió Lào đã chuyển hướng về nam, phà hơi nóng rát bỏng. Đứng dưới bầu trời oi ả trong tiết tháng tư khiến người ta bỗng thèm một đêm mưa lạnh. Và tôi cũng thèm được hít thở một chút hương xưa, trong thoáng chốc mơ màng. Từ lâu lắm, chiến tranh đã cướp đi một hòn ngọc ngay giữa Sài Gòn, chỉ còn để lại lo âu. Thế nhưng, cuộc chiến vẫn không chịu buông tha. Tuổi thơ tôi trôi qua giữa mùa chinh chiến, những tiếng nổ chói tai và xác chết bên đường. Còn có điệu ru nào buồn hơn tầm đạn pháo bay, dội về thành phố đêm đêm? Thế mà Sài Gòn vẫn đẹp. Người Sài Gòn bình dị, phong lưu mà hào hiệp, ẩn vào trong ánh mắt nhân từ. Rồi chiến tranh qua đi, hồn Sài Gòn xưa cũng tan biến theo, chìm khuất vào trong cái xa lạ từ nhịp sống mới. Hai mùa mưa nắng đi về, nhịp nhàng theo tiếng thoi đưa. Sài Gòn những ngày xưa cứ lả lơi trong nắng gắt tháng tư mà vẫn dịu dàng trong mưa dầm ...

Một hòn đá, hay một thiên thạch, khi bay ngang qua Mặt Trời với vận tốc đủ lớn thì quỹ đạo của nó bị bẻ cong đi. Vận tốc nhỏ hơn một chút thì nó bị Mặt Trời “bắt” để trở thành hành tinh và nếu vận tốc nhỏ hơn nữa thì hòn đá sẽ rơi vào Mặt Trời. Điều này thật sự dễ dàng giải thích dựa vào lực hấp dẫn mà Newton đã phát hiện từ thế kỷ XVII. Định luật vạn vật hấp dẫn cùng một số phát kiến khác đã đưa Newton trở thành nhà khoa học kiệt suất nhất mọi thời đại. Sự rực rỡ của định luật vạn vật hấp dẫn còn được khẳng định một cách chắc chắn khi lần đầu tiên phát hiện Hải Vương Tinh (Neptune), hành tinh thứ 8 xa nhất trong hệ Mặt Trời, và xác định chính xác vị trí của nó chỉ bằng các phép tính của Newton dựa trên các nhiễu động quỹ đạo của hành tinh thứ 7, Thiên Vương Tinh (Uranus). Tuy nhiên, đối với Thủy Tinh (Mercury), hành tinh gần Mặt Trời nhất, thì kết quả tính toán của Newton hoàn toàn sai biệt so với quan sát bằng kính thiên văn. Chẳng hạn, theo phép tính vạn vật hấp dẫn, vị trí Th...

Niềm hy vọng được nhóm lên từ trong những ngày gian khó, giống như cánh xương rồng vươn cao giữa mảnh đất khô cằn. Đêm nay, đêm nóng bỏng, chợt long lanh những hạt mưa. Hạt mưa nhỏ bé, thoát thai từ trời cao, nương nhẹ theo chiều bay của gió, dịu êm, quay về lại với đất. Dù vòng đời ngắn ngủi trôi qua mau nhưng cũng đủ để làm tươi tắn những khuôn mặt con người. Hãy sống có ích như những hạt mưa! Bảy tỷ rưỡi con người đã tạo ra một thế giới phẳng. Trong đó, sự đóng góp thầm lặng từ những người thầm lặng đã làm cho thế giới này đáng sống hơn. Bạn tìm kiếm một điều gì đó từ Internet, cài đặt ứng dụng học tập hay các tiện ích trên điện thoại, sử dụng các dịch vụ miễn phí (email, GPS, cloud drive,…) hoặc là bạn nhận được một học bổng,… Tất cả đều đến từ sự đóng góp thầm lặng. Bạn không thể học hỏi được nhiều thứ nếu không có những nỗ lực đóng góp đó. Hãy trân trọng và, ngược lại, góp phần bồi đắp cuộc sống tốt đẹp hơn cho mọi người chung quanh. Những bậc Hiển Thánh, hay nói theo n...

Câu chuyện thứ nhất, được lượm lặt từ internet, là một câu chuyện giả tưởng, xảy ra ở nước Mỹ hơn 50 năm trước. Trong một lớp học, sinh viên và thầy giáo thảo luận về “công bằng” và “bình đẳng”. Một xã hội công bằng và bình đẳng không thể tồn tại những địa chủ hoặc ông chủ quá giàu chuyên bóc lột giá trị thặng dư. Mọi người cần phải tự giác lao động hăng say, đầy nhiệt tình cách mạng và của cải được chia đều cho mọi người. Thầy giáo nói: “OK. Vậy thì mọi người cần phải tự giác học tập hăng say, làm bài thật tốt và điểm số của mọi người sẽ giống nhau và là điểm trung bình của cả lớp”. Lần kiểm tra thứ nhất, mọi sinh viên đạt 8 điểm như nhau. Sinh viên giỏi cảm thấy kỳ lạ và bực bội. Sinh viên kém cảm thấy phấn kích. Lần kiểm tra thứ hai, mọi người đạt 6 điểm. Sinh viên giỏi cảm thấy hoài nghi. Sinh viên kém cảm thấy hả hê vì chẳng học gì, còn ít học hơn trước mà vẫn có điểm cao hơn cái mà mình có. Lần kiểm tra thứ 3, cả lớp được 3 điểm. Người giỏi cảm thấy tức giận vì bị rớt môn, quyết ...

Mỗi khi đứng trước biển, nhìn về phía Biển Đông êm ả, cảm thấy trong hương vị ngọt ngào của gió có chen lẫn nỗi đau thương bi hận từ những năm xưa kéo về. Tự hỏi lòng mình, những anh linh Việt, trong các trận chiến từ ngoài biển khơi xa, giờ đã siêu thoát về đến chốn nào. 45 năm trước, ngày 19.01.1974, tại quần đảo Hoàng Sa, 74 chiến sĩ đã vĩnh viễn ra đi, không bao giờ trở lại. Những giọt máu, tuôn chảy vào giữa lòng biển khơi, đã được dùng để viết lên những trang sử bi thương uất hận. 45 năm trước, những giọt nước mắt cũng đã lăn dài trên đôi má những người ở lại với niềm thương tiếc không nguôi. Thầm mong vận nước mau thoát khỏi cảnh điêu linh. Ngày tháng qua mau, sóng nước vẫn mãi vỗ về, vẫn hiền hòa mơn trớn bãi cát dài, rì rào ngọn sóng yêu thương. Tuy thế, mỗi khi bão tố nổi lên, Biển Đông gầm lên tiếng thét đớn đau. Những trang sử bi thương của đất nước lại hiện về. Biển Đông giống như bà mẹ hiền từ đã bỏ đi xa mà chưa hẹn buổi sum vầy. 31 năm trước, ngày 14.3.1988, 64 ng...

Một bài báo từ vài tháng trước đã viết đại ý thế này: “Không nhà trường nào dạy con em mình vượt đèn đỏ, chỉ có phụ huynh thực hiện điều đó trước mặt con mình. Đừng trách nhà trường và giáo dục mà hãy tự trách mình”. Thế nên, những u mê đang diễn ra trên đất nước này không nên đổ lỗi cho một ai. Hôm nay, tôi nghe người ta lý giải về cái cách dời lư hương dưới tượng đài Trần Hưng Đạo vào đúng ngày kỷ niệm 40 năm quân Trung Quốc tràn vào Việt Nam thì tôi biết được ai đã gieo vào dân mình sự ngụy biện và giả tạo. Khi tôi đọc những bài báo về cái cách giải tỏa và cưỡng chế những mảnh đất, tôi biết ai đã gieo vào dân mình sự bạo tàn và vô cảm. Khi tôi nghe người ta báo cáo thành tích và viễn cảnh tương lai 20 năm – 30 năm sau, tôi biết ai đã gieo vào dân mình sự ngạo mạn kỳ lạ. Khi tôi xem phóng sự trên TV nhân sự kiện 17.2.1979, tôi biết ai đã gieo vào dân mình sự bạc nhược của một lớp người. Khi tôi xem những thước phim và những tấm hình “lễ hội văn hóa tâm linh” thời hiện đại, ...

Tôi đến Nha Trang vào những ngày giáp tết như là một chặng dừng chân trên đường đến Huế. Biển, nắng, gió và bãi cát dài cùng con người ở nơi đây đã tạo nên thành phố Nha Trang xinh đẹp. Mặc cho dòng đời đổi thay, mặc cho cuộc sống âu lo hay hy vọng, Nha Trang mãi như những ngày xưa, vẫn lãng mạn, vẫn luôn quyến rũ lạ thường. Nha Trang, biển đầy. Ngọn gió êm ả từ phía xa xa đưa sóng nước lại gần, tuôn dài vào bãi cát, dịu êm, như vỗ về, như thì thầm lời nói yêu thương. Nhìn tia nắng ấm chói chang từ ánh Mặt Trời chiếu xuống mà cứ ngỡ rằng đời người được kết bằng những sợi tơ vàng, kéo dài từ phía trời cao, mong manh giữa biển cả bao la. Tôi đi dọc theo bãi cát dài. Cát trắng xoá, óng ả sắc vàng. Bãi cát trải dài xa tắp đến ngút ngàn, dẫn về phía chân trời, như một lối mòn đã mở vươn đến cõi thiên thai dành cho người trần thế. Từ xa xa, các ngọn núi mờ ảo nhấp nhô, ẩn hiện sau màn hơi của nước, dường như chúng vừa được sinh ra từ giữa lòng biển xa. Hãy hít thở mùi hương trong...

Ngày nay, bộ lịch chỉ đơn giản là công cụ để ghi lại ngày tháng những sự kiện. Thế nhưng, 6000 – 7000 năm trước, bộ lịch có ý nghĩa sống còn đối với cả một nền văn minh thời cổ đại. Những cư dân sinh sống miền đồng bằng mà khí hậu đủ cả bốn mùa trong năm thiên về sử dụng dương lịch để nắm được quy luật thời tiết phục vụ trồng trọt. Trong khi đó, nền văn minh xuất phát từ miền ven biển hay dọc theo các con sông lớn, người ta sử dụng âm lịch như một công cụ phản ảnh quy luật thủy triều, phục vụ đánh bắt thủy hải sản. Dương lịch được hình thành từ sự chuyển động của Trái Đất quanh Mặt Trời. Trong khi đó, âm lịch thì dựa vào chuyển động của Mặt Trăng quanh Trái Đất. Mặc dù vậy, cả hai cơ chế đó đều vô cùng quan trọng, chi phối toàn bộ hoạt động sản xuất lương thực thời cổ đại. Thế nên, rất cần có những quy luật chuyển động Mặt Trăng đưa vào dương lịch và, ngược lại, những quy luật Mặt Trời cần thiết đưa vào hệ thống âm lịch. 6000 năm trước, những người Babylon cổ đại, sinh sống giữa ...