Tùy bút trên dòng ngày tháng

Đúng 50 năm trước, ngày 16/7/2019, từ Florida, họ gồm ba phi hành gia là Neil Armstrong, Buzz Aldrin và Michael Collins, khi tuổi đời cả ba vừa đúng 39, đã bước lên phi thuyền Apollo 11 để thực hiện sứ mạng quan trọng của nhân loại. Lần đầu tiên con người đặt chân lên một thiên thể bên ngoài Trái Đất và trở về an toàn. Trong khi còn chưa biết được sự thành bại của Apollo 11 như thế nào, tổng thống Mỹ khi đó, Richard Nixon, đã chuẩn bị rất nhiều bài diễn văn cho các kịch bản từ tồi tệ nhất đến tốt đẹp nhất có thể. May mắn thay! Cuối cùng ông chỉ còn sử dụng duy nhất một bài diễn văn vui mừng nhất để đọc trước công chúng vào ngày 24/7/1969, sau khi phi thuyền đáp xuống an toàn ở Thái Bình Dương. Sau hành trình 4 ngày, vượt quãng đường 400.000km, ngày 20/7/1969 Apollo 11 vào đến quỹ đạo Mặt Trăng. Từ đó, nó tách ra một chiếc phi thuyền con (thời đó, chúng tôi gọi là phi thuyền con, tên của nó là Lunar Module) đáp xuống Mặt Trăng. Vài giờ sau khi hạ cánh, đến buổi tối ngày 20/7/1969 (buổi ...

Đêm nay, một làn mưa nhẹ kéo về. Tiếng mưa rả rích điệu buồn, như thì thầm một điều không thể nói. Những hạt mưa rơi xuống trông giống như những sợi tơ trời đang vây kín phận người. Người trong mưa có buồn hay vui? “Người Trong Mưa” (Rain Man) là một cuốn phim đoạt bốn giải Oscar mà tôi có dịp xem từ 30 năm trước. Nhân vật chính có tên Raymond, được diễn viên gạo cội khi đó, Dustin Hoffman, thủ vai diễn, là một người mắc chứng tự kỷ nặng. Raymond lại có một trí nhớ phi thường và khả năng tính toán còn hơn cả máy tính. Tuy nhiên, như có màn mưa bao phủ mà Raymond không thể vượt qua để có thể tiếp xúc với xã hội. Raymond không thể nào phân biệt nổi hai chiếc chìa khóa khác nhau. Như một con robot được lập trình, Raymond cứ phải lặp đi lặp lại động tác đã học, không thể thay đổi, dù tình huống đã đổi khác,… Raymond rất kinh hãi khi phải giao tiếp với mọi người chung quanh, chỉ trừ duy nhất người em trai của mình, có tên Charlie, do Tom Cruise thủ vai. Và Charlie đã lợi d...

“Vạn lý tường lửa”, an toàn và tuyệt đối, giống như bức màn vô minh được buông xuống, ngăn chặn khả năng tìm hiểu thế giới và ngay tại chính đất nước mình của người Trung Quốc. Những gì xảy ra trong đêm 3/6, rạng sáng 4/6 tại quảng trường Thiên An Môn, Bắc Kinh, năm 1989, đã tròn 30 năm, như một khoảng trống trong lịch sử Trung Quốc thời hiện đại. Tuy thế, bức ảnh “Tank Man” lẻ loi, tuyệt vọng nhưng hiên ngang vẫn mãi gây nên cảm xúc cho hàng tỷ con người. Dường như, sau mỗi 10 năm, từ 1949, ở Trung Quốc lại xảy ra một sự kiện ghê gớm. Năm 1949: sự ra đời nhà nước CHND Trung Hoa và chính phủ Quốc Dân Đảng kéo ra Đài Loan. Năm 1959: Trung Quốc xâm chiếm và sáp nhập Tây Tạng. Khoảng 100.000 người Tây Tạng (1/10 dân số khi đó) bị giết cùng vô số chùa chiềng bị đập phá. Năm 1969: giữa cao trào “cách mạng văn hóa”. Vài chục triệu người bị giết. Năm 1979: Trung Quốc xâm lược Việt Nam. Năm 1989: sự kiện Thiên An Môn, Bắc Kinh, ngày 3/6 rạng sáng 4/6. Năm 1999: xóa bỏ Pháp Luân...

Một lần, từ hai mươi năm trước, giữa cuộc trò chuyện với một sinh viên ở quán café, bạn ấy nói với tôi: “Thầy à, em thường làm đủ thứ việc trong buổi chiều tối, cả kiếm sống lẫn học bài, nhưng khi về nhà hơi trễ một chút thì bị ba la. Ông không hiểu em”. Tôi mỉm cười. Lúc ấy và ngay cả khi đang viết những dòng chữ này, tôi thèm được nghe một tiếng la năm xưa. Nhắm mắt lại, thả mình trong dăm phút hư vô, tôi tìm lại tôi, giữa những ngày thơ ấu. Hạnh phúc, giống như ảo ảnh trong chốc lát phù du, dường như bao giờ cũng thuộc về dĩ vãng, hiếm khi nó được chia ở thì hiện tại tiếp diễn. Vài hôm trước, tôi từ giã lớp học cuối cùng. Cảm xúc bồi hồi khi phải nói lời chia xa vẫn còn nguyên vẹn tinh khôi. Cả cuộc đời, cả sự nghiệp trôi mau như gió mát đêm hè. Hơn ba mươi năm đã trở thành dĩ vãng. Hơn ba mươi năm đã để lại cho tôi những tháng ngày êm ả. Khi ánh đèn đã tắt, chỉ còn lại tôi, một mình giữa căn phòng trống vắng cùng một chút bâng khuâng vì những ngày tháng đã xa. Phía bên kia đỉnh dốc...

Một ngày nào đó, một đàn kiến, sinh sống giữa khu rừng rậm nhiệt đới, bỗng trở nên thông minh, băn khoăn về phận mình và quyết tìm hiểu thế giới. Nhưng than ôi! Cả đời nó và nhiều thế hệ sau vẫn không thể vượt qua được khu rừng nhỏ bé. Đàn kiến bèn leo lên một cây thật cao, chế thêm “kính thiên văn” để có thể nhìn thật xa. Trước mắt nó, thế giới hiện ra vô cùng kỳ vĩ. Không chỉ là lá với cây và các loài rắn rết mà còn là thảo nguyên, sông suối, núi đồi và các loài vật to lớn khác như nai, voi, sư tử,… Vũ trụ của đàn kiến thật là bao la, một hình tròn phẳng rộng lớn, được giới hạn bởi đường chân trời. Đàn kiến bỗng nhận thấy mình đang ở ngay trung tâm vũ trụ, một cách chính danh và duy nhất. Vậy ắt hẳn là Thượng Đế đã tạo ra vũ trụ và tạo ra thêm đàn kiến đặt ngay tại trung tâm để cai quản vũ trụ. Khi di chuyển đến bất kỳ ngọn cây nào khác, với các phép đo đạc thật chính xác, trung tâm vũ trụ luôn luôn ở ngay dưới chân đàn kiến ấy. Loài người cũng đã từng cảm nhận vũ trụ của mì...

Sài Gòn đang bước vào mùa khô hạn. Dưới ánh nắng gay gắt, xác xơ những đám cỏ úa vàng. Một luồng gió thổi ngang qua, tựa như gió Lào đã chuyển hướng về nam, phà hơi nóng rát bỏng. Đứng dưới bầu trời oi ả trong tiết tháng tư khiến người ta bỗng thèm một đêm mưa lạnh. Và tôi cũng thèm được hít thở một chút hương xưa, trong thoáng chốc mơ màng. Từ lâu lắm, chiến tranh đã cướp đi một hòn ngọc ngay giữa Sài Gòn, chỉ còn để lại lo âu. Thế nhưng, cuộc chiến vẫn không chịu buông tha. Tuổi thơ tôi trôi qua giữa mùa chinh chiến, những tiếng nổ chói tai và xác chết bên đường. Còn có điệu ru nào buồn hơn tầm đạn pháo bay, dội về thành phố đêm đêm? Thế mà Sài Gòn vẫn đẹp. Người Sài Gòn bình dị, phong lưu mà hào hiệp, ẩn vào trong ánh mắt nhân từ. Rồi chiến tranh qua đi, hồn Sài Gòn xưa cũng tan biến theo, chìm khuất vào trong cái xa lạ từ nhịp sống mới. Hai mùa mưa nắng đi về, nhịp nhàng theo tiếng thoi đưa. Sài Gòn những ngày xưa cứ lả lơi trong nắng gắt tháng tư mà vẫn dịu dàng trong mưa dầm ...

Một hòn đá, hay một thiên thạch, khi bay ngang qua Mặt Trời với vận tốc đủ lớn thì quỹ đạo của nó bị bẻ cong đi. Vận tốc nhỏ hơn một chút thì nó bị Mặt Trời “bắt” để trở thành hành tinh và nếu vận tốc nhỏ hơn nữa thì hòn đá sẽ rơi vào Mặt Trời. Điều này thật sự dễ dàng giải thích dựa vào lực hấp dẫn mà Newton đã phát hiện từ thế kỷ XVII. Định luật vạn vật hấp dẫn cùng một số phát kiến khác đã đưa Newton trở thành nhà khoa học kiệt suất nhất mọi thời đại. Sự rực rỡ của định luật vạn vật hấp dẫn còn được khẳng định một cách chắc chắn khi lần đầu tiên phát hiện Hải Vương Tinh (Neptune), hành tinh thứ 8 xa nhất trong hệ Mặt Trời, và xác định chính xác vị trí của nó chỉ bằng các phép tính của Newton dựa trên các nhiễu động quỹ đạo của hành tinh thứ 7, Thiên Vương Tinh (Uranus). Tuy nhiên, đối với Thủy Tinh (Mercury), hành tinh gần Mặt Trời nhất, thì kết quả tính toán của Newton hoàn toàn sai biệt so với quan sát bằng kính thiên văn. Chẳng hạn, theo phép tính vạn vật hấp dẫn, vị trí Th...

Niềm hy vọng được nhóm lên từ trong những ngày gian khó, giống như cánh xương rồng vươn cao giữa mảnh đất khô cằn. Đêm nay, đêm nóng bỏng, chợt long lanh những hạt mưa. Hạt mưa nhỏ bé, thoát thai từ trời cao, nương nhẹ theo chiều bay của gió, dịu êm, quay về lại với đất. Dù vòng đời ngắn ngủi trôi qua mau nhưng cũng đủ để làm tươi tắn những khuôn mặt con người. Hãy sống có ích như những hạt mưa! Bảy tỷ rưỡi con người đã tạo ra một thế giới phẳng. Trong đó, sự đóng góp thầm lặng từ những người thầm lặng đã làm cho thế giới này đáng sống hơn. Bạn tìm kiếm một điều gì đó từ Internet, cài đặt ứng dụng học tập hay các tiện ích trên điện thoại, sử dụng các dịch vụ miễn phí (email, GPS, cloud drive,…) hoặc là bạn nhận được một học bổng,… Tất cả đều đến từ sự đóng góp thầm lặng. Bạn không thể học hỏi được nhiều thứ nếu không có những nỗ lực đóng góp đó. Hãy trân trọng và, ngược lại, góp phần bồi đắp cuộc sống tốt đẹp hơn cho mọi người chung quanh. Những bậc Hiển Thánh, hay nói theo n...