Tùy bút trên dòng ngày tháng

Ấn Độ, đất nước tâm linh huyền diệu, đang đứng bên bờ vực sụp đổ. Liên tiếp trong vài ngày đều lập kỷ lục mới về số ca nhiễm virus covid-19. Hôm qua, lần đầu tiên số ca nhiễm đã vượt quá con số 400.000 trong vòng 24 giờ. Tuy nhiên, ở một đất nước mà sự bất bình đẳng quá lớn giữa các nhóm dân và hệ thống y tế quá chênh lệch ở các vùng miền thì con số thực tế có lẽ phải lớn hơn từ vài lần đến vài chục lần. Điều gì đang xảy ra khi trong vòng hai tuần, các quốc gia đông Á và nam Á đều có số ca nhiễm covid tăng cao? Gồm các nước Ấn Độ, Thái Lan, Campuchia, Lào, Nhật Bản, Philippines. Trong khi đó Myanmar và Trung Quốc, dường như thiếu trách nhiệm, khi không công bố số ca nhiễm covid từ gần một năm qua (mặc dù Trung Quốc là thành viên chủ chốt của Tổ Chức Y Tế Thế Giới WHO). Cuối tháng tư, số ca nhiễm virus trên toàn thế giới cũng lập kỷ lục khi vượt quá con số 900.000 trong vòng 24 giờ. Việt Nam và Đài Loan có vẻ đang chơi vơi trước cơn sóng thần covid trong khu vực. Ấn Độ, nơi mà vô số thá...

Chưa có một mô hình toán nào có thể mô phỏng tương đối phù hợp hình ảnh một làn khói bốc cao dù chỉ được thực hiện trong một điều kiện nhất định. Hàng tỷ tỷ tỳ tỷ tương tác phức tạp giữa phân tử – phân tử hoặc giữa photon – nguyên tử,... đã diễn ra để tạo nên hình ảnh đó. Hãy nhớ đến số Avogadro, sáu trăm ngàn tỷ tỷ phân tử trong một mol. Trong khi đó, máy tính hiện đại nhất chỉ có thể xử lý được vài trăm tỷ phép tính trong một giây. Ánh lung linh, vẻ huyền diệu của làn khói xem như được hình thành từ ngẫu nhiên. Giữa tất nhiên và ngẫu nhiên chỉ khác nhau một điều duy nhất. Đó là sự thấu hiểu “mọi” quy luật, xử lý và chi phối chúng vào trong sự vận động các quá trình. Nếu tiếp cận được “toàn bộ” các tương tác khi ném một đồng xu lên cao thì kết quả nhận được mặt xấp hay ngữa lại là một sự kiện chắn chắn. Vô số tỷ tỷ tỷ... điều “ngẫu nhiên” đã xảy ra từ Big Bang đến nay, 13,7 tỷ năm, dường như chỉ để hình thành con người mà nếu chỉ thiếu duy nhất một trong số đó thì sự sống đã không t...

Đêm nay, vầng trăng đến muộn, vàng võ, thả ánh tơ vàng. Trăng treo cao giữa mông lung hoang vắng, trông giống như một bức tranh tĩnh vật mênh mông được vẽ bởi bàn tay tạo hóa hoặc giống như chàng lữ khách lẻ loi, lang bạt vào chốn quạnh hiu, đi tìm một nửa hình bóng của mình. Năm xưa, giữa chốn vô minh, trăng tháng tư bỗng từ bi diệu vợi, chào đón ngày Đức Phật đản sinh. Hai ngàn năm trước, vầng trăng rực sáng một đêm xuân và Chúa cũng đã phục sinh. Trăng cao quý là thế! Trăng huyền diệu là thế! Vậy mà có người đòi bán đi ánh trăng: Ai mua trăng, tôi bán trăng cho! Không bán đoàn viên ước hẹn hò...      (Hàn Mặc Tử) Thế nhưng, từ cả ngàn năm trước, trăng vẫn lên cao, như một thiên thần đứng đợi giữa trời không, gieo vào tâm hồn con người những ý thơ bất hủ: Hỡi cô tát nước bên đàng! Sao cô lại múc trăng vàng đổ đi?           (Bàng Bá Lân) Đêm nay, đêm đắm say. Ánh sáng từ nghìn xa kéo về, chen lẫn vào trong bóng tối, khiến cho đêm th...

Khi bóng đêm buông xuống thì mọi điều kỳ dị nhất đều có thể xảy ra, còn hơn cả cơn ác mộng. “Mật mã da Vinci” (da Vinci Code) là cuốn truyện trinh thám, kịch tính từ trang đầu, nghẹt thở ngay cả khi những trang giấy cuối cùng đã khép lại, của nhà văn người Mỹ, Dan Brown. Nội dung cuốn sách làm cho người đọc rối tung lên vì không thể phân biệt được giữa sự hư cấu, lịch sử và tôn giáo. Tuy thế, nó cũng cho thấy nguồn gốc hình thành và mục đích của các “hội kín” đã và đang tồn tại khắp nơi trên thế giới. Mở đầu cuốn truyện là tư thế nằm chết kỳ lạ của một nhân viên quản lý ngay trong bảo tàng Louvre (Paris), bên cạnh đó là dãy số Fibonacci (0,1,1,2,3,5,8,13,21,...) được viết một cách run rẩy trên sảnh trước khi chết giống như một kiểu mật mã được gởi đến một ai đó. Thông điệp kỳ lạ ấy đã đưa Sophie, cháu nội của ông, phiêu lưu vào một thế giới ngầm bí ẩn. Từ đó, Sophie phát hiện ra một “hội kín” tồn tại suốt 2000 năm nhằm để bảo tồn một sự thật, xa lạ với những gì đã biết về Chúa. Đỉnh đi...

“Ngôi nhà nhỏ trên thảo nguyên” (A Little House on the Prairie) là một bộ phim truyền hình hơn 200 tập được phát sóng lần đầu tiên ở Mỹ từ những năm 1970 và đã được trình chiếu tại Việt Nam chừng 25 năm trước. Bộ phim là một câu chuyện kể về tình cảm yêu thương, về cuộc sống chân thành và hiền hòa giữa những con người để tìm đến hạnh phúc xoay quanh một gia đình giữa nơi hoang dã miền trung tây nước Mỹ vào những năm 1860 – 1880. Thế nhưng, giá trị đạo đức truyền thống cao đẹp đó, ngày nay, đang mai một dần đi, đang co cụm lại như rút vào nơi trú ẩn và không phải chỉ duy nhất ở nước Mỹ. Từ đầu thế kỷ XX, các chủ nghĩa thay nhau ra đời, công nghệ phát triển đến từng ngõ ngách,… đã định hình phong cách sống mới. Lối sống đạo đức truyền thống cổ điển đã nhường chỗ cho sự tự do, thoả mãn nhu cầu bản năng con người. Một số tiểu bang ở Mỹ cho phép sử dụng cần sa trong giải trí và đã có dự luật hợp pháp việc sử dụng cần sa trên toàn liên bang. Điều này khiến tôi nhớ đến cuộc chiến tranh nha ph...

Bầu cử tổng thống Mỹ giống như một cuốn phim thriller kịch tính, hồi hộp từ lúc bắt đầu, hấp dẫn đến nghẹt thở, mà cho đến hôm nay (thứ hai 09/11) vẫn chưa đến hồi kết thúc. Rất nhiều người Việt quan tâm đến bầu cử tổng thống Mỹ vì nhiều lý do. Điều quan trọng nhất là nói chuyện về bầu cử hay những vấn đề liên quan đến chính trị ở nước Mỹ xa xôi luôn dễ dàng hơn nhiều so với những điều tương tự ở Việt Nam. Cứ 4 năm một lần, bầu cử Mỹ được chờ đợi như khát khao được sống trong bầu không khí háo hức mà người Việt không hề có. Hệ thống đại cử tri đặc biệt bảo vệ tiếng nói của các tiểu bang nhỏ, giúp nhóm thiểu số không bị pha loãng vào trong thế đa số khiến cho mỗi tiểu bang, thậm chí mỗi người cầm lá phiếu, đều có thể góp phần quyết định vào cơ chế chính trị Mỹ. Mặc dù cả hai ứng viên tổng thống năm nay đều là những người rất lớn tuổi mà nếu ai trong số họ tuyên thệ nhậm chức vào ngày 20/1/2021 thì cũng trở thành người tổng thống lớn tuổi nhất trong lịch sử nước Mỹ. Thế nhưng, họ là hai ...

Những đêm mưa dài nối tiếp nhau khiến cho đất trời mang màu ảm đạm. Mong cho ngày tháng trôi mau, tiễn biệt 2020, để chờ đón những ngày tươi sáng. Sài Gòn, trong những ngày phủ kín những cơn mưa, tôi lại nhớ về cơn mưa lòng tê tái trong bài thơ “Cô hàng xóm” của Nguyễn Bính từ 80 năm trước mà một đoạn của bài thơ như thế này: Tầm tầm trời cứ đổ mưa, Hết hôm nay nữa là vừa bốn hôm. Cô đơn buồn lại thêm buồn, Tạnh mưa bươm bướm biết còn sang chơi?... Cái “giậu mồng tơi xanh rờn” đặt giữa hai nhà làm chùng bước gã si tình. Thế nhưng, may thay! Lại còn có con bướm. Con bươm bướm đã bước vào thi ca như một người “đưa tin tình yêu” tuyệt vời của “cô hàng xóm”. Con bướm vàng cũng đã hiện diện trong dòng kẻ nhạc. Thế hệ của tôi, 50 năm trước, lũ trẻ con, ai cũng hát bài “Kìa con bướm vàng” được dịch từ bản tiếng Pháp: “Frère Jacques, frère Jacques. Dormez-vous? Dormez-vous?”: Kìa con bướm vàng! Kìa con bướm vàng! Xòe đôi cánh, xòe đôi cánh. Tung cánh bay năm ba vòng, tung cánh bay năm ba vòng....

ÁNH SÁNG MẶT TRỜI – NGUỒN SỐNG CÁC SINH VẬT Dù là ngẫu nhiên hay tất nhiên từ vô số các diễn tiến trong vũ trụ, tạo hóa đã định hình sự sống trên Trái Đất có dạng thức như đang hiện hữu. Mọi nguồn sống trên Trái Đất đều đến từ ánh sáng Mặt Trời. Quang phổ Mặt Trời trải dài từ bước sóng ngắn nhất đến dài nhất. Những bức xạ cực ngắn (tia gamma, X, một phần tia tử ngoại), có khả năng đốt cháy các tế bào đều bị giữ lại từ tầng cao bầu khí quyển, đã tạo điều kiện tốt nhất để các sinh vật có khả năng tồn tại và tiến hóa. Phần bức xạ giàu năng lượng nhất trong quang phổ Mặt Trời chỉ nằm trong một dải rất hẹp, từ 0,4 micromet đến 0,76 micromet, được gọi là “ánh sáng khả kiến”. Vùng khả kiến có những tính chất đặc biệt mà bước sóng dài hơn hoặc ngắn hơn không thể có được khiến cho “ánh sáng khả kiến” như một món quà tuyệt vời của tạo hóa để tạo đôi mắt các sinh vật. Mặc dù, những con ong có khả năng nhìn được một phần tia tử ngoại hay loài rắn có khả năng cảm thụ một phần vùng hồng ngoại. Ờ...